گاهشمار ایرانی و مناسبت های ایرانی

از فروردین ماه تا آخرین روز سال بطور فهرست وار:
در ایران کهن نیاکان ما برآن باور بوده اند که شادی یگانه راه خوش بختی است و امروزه روان شناسان بدین باور رسیده اند .
از آن روی هر روز 30روزه ماه های سال با یک نام خوانده می شود.
ماه ها هم برای خود نامی داشته اند از نام روزها . بنابراین در هر ماه یک روز نامش با نام آن ماه یکسان می شده است که این همترازی همایون را به فال نیک گرفته و به جشن و سادی می پرداخته اند . واپسین روز هفته (آدینه) را هم جشن می گرفته اند . این جدا از جشنهای بزرگی مانند نوروز و سده و چهارشنبه سوری بوده. در ایران کهن هر ماه سی روز بوده و زین رو هم روزها گاه 5 روز با گاه شمار امروز دگرینگی ( اختلاف ) دارد.
در ایران کهن سوگواری جای نداشته و برای پاس داشت و نکو داشت مرده ها به شیوه های گوناگون گرامی داشت و یاد کردی برگزار می کردند . این چنین است سو و شون که در سوگواری سیاوش است و هم امروز هم جا هائی بدان می پردازند.

گاه شمار



فروردین:
اول فروردین = عید نوروز باستانی - روز زمین
6 فروردین= روز تولد زردشت
7 تا 11 فروردین= زیارت پیر هریشت
13 فروردین= سیزده نوروز (سیزده بدر)
19فروردین = جشن فروردین گان

اردیبهشت:
دوم اردیبهشت= جشن اردیبهشتگان برابر با سوم اردیبهشت باستانی
10 تا 14 اردیبهشت= پیدایش آسمان و روز خلیج فارس
25 اردیبهشت= روز فردوسی
28 اردیبهشت= روز بزرگداشت خیام

خرداد:
6 خرداد= جشن خردادگان
24تا 28 خرداد= زیارت پیر سبز

تیر:
2 تا 6 تیر = زیارت پیر نارستانه
6 تیر= جشن نیلوفر
10 تیر= جشن تیرگان
15 تیر= جشن خام خواری

مرداد:
3 امرداد= جشن امردادگان
12 تا 16 امرداد = زیارت پیر نارکی
30 امرداد = جشن شهریورگان

شهریور:
اول شهریور= زاد روز پور سینا- روز پزشک
4 شهریور= شهریورگان
5 شهریور زاد روز تولد رازی – زاد روز دارو سازی
13 شهریور= روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
15 شهریور= روز جشن شهریور بازار
24 شهریور= روز جهانی مردم سالاری
30 شهریور= روز جهانی گفت و گوی تمدنها

مهر:
اول مهر= جشن میترا کانا
8 مهر= بزرگداشت مولانا
10مهر= جشن مهرگان (تعطیل زرتشتیان)
16 مهر= روز جهانی کودک
20 مهر= روز بزرگداشت حافظ
20 تا 25 مه = گاهان بار
21 مهر= پیروزی کاوه و فریدون بر ضحاک ماردوش


آبان:
چهارمین روز آبان = جشن آبانگان
8آبان= روز کورش بزرگ

آذر:
3آذر = جشن آذرگان
4 آذر= روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان
9 آذر= روز برگشت سه جزیره ایران بزرگ پارسی به آغوش مام نازنین میهن گرامی باد:
تنب بزرگ / تنب کوچک و ابو موسا:
در سال 1350 شمسی تحمیلی که از سرزمینهای میان آبی (جزایر) بزرگ هرمز کهن پارسی در دریای همیشه پارس است به مام میهن برگشت.
11 آذر= روز جهانی آزادی بردگان
19 آذر روز جهانی حقوق بشر
21 آذر= روز رهائی آذربائیجان و بازگشت استان آذربائیجان به میهن ایران عزیز
25 آذر = جشن دیگان
30 آذر= زاد روز میترا یا مهر (زایش خورشید)-شب یلدا

دی:
1 دی= جشن زایش خورشید
2 دی = جشن دیگان
5 دی = روز درگذشت اشو زردشت
9 دی = روز زبان پارسی
17 دی= دومین جشن دیگان
16 دی= جشن درفش ها
17دی = روز برداشتن حجاب و کشف حجاب بدست رضا شاه بزرگ
20 دی= روز کشته شدن امیر کبیر

بهمن:
1 بهمن= زاد روز فردوسی توسی
2 بهمن= روز و جشن بهمنگان
4 بهمن= آغاز پادشاهی کوروش بزرگ
10 بهمن= جشن سده-تعطیل زرتشتیان
15 بهمن= جشن میانه زمستان
24بهمن = سالروز فروغ فرخزاد
29= جشن بزرگ سپندار مذگان (سرقتی فرهنگی این روز بنام ولنتاین)

اسفند:
اول اسفند= روز جهانی عدالت اجتماعی
2 اسفند= روز جهانی زبان ملی میهنی (زبان مادری)
3 اسفند= روز کودتای سوم اسفند بوسیله رضا شاه بزرگ بر علیه پادشاهان جبار و خودکامه قاجار
5 اسفند= جشن اسفندگان – گرامیداشت زنان
13 اسفند = سالروز درگذشت کوروش بزرگ
15 اسفند= روز درختکاری
17 اسفند= روز جهانی زن
21 اسفند= روز جهانی آزادی گفتار
24 اسفند= جشن چهارشنبه سوری (آخرین چهارشنبه سال) -این روز هر سال یکی نیست – روز تولد رضا شاه بزرگ - سالگرد پایان سرایش شاهنامه
25 تا 29 اسفند = گاهان بار
29 اسفند= روز ملی شدن صنعت نفت
29 اسفند = آتش افروزی بر روی بام
در اسپند ماه 5روز پایانی را پنجه خوانده اند و به جشن و سروز می پرداخته اند:
نام پنج روز پایان سال که بهیزک (پنجه) خوانده می شود بدینسان است:
1 - اهنودگاه : نام نخستین بخش از سروده های اشوزرتشت
2 - اوشتودگاه : نام دومین بخش از سرودهای زرتشت
3 - سپنتمدگاه : نام سومین بخش از سرودهای زرتشت
4 - وهوخشترگاه : نام چهارمین بخش از سرودهای زرتشت
5 - وهشتواش گاه : نام پنجمین بخش از سرودهای زرتشت

نام روزهای ایرانی:
اور مزد(اهورامزدا) - وهمن (بهمن ) - اوردیبهشت - شهریور - سپندار مذ - خورداد - امرداد - دی به آذر - آذر - آبان - خورشید - ماه - تیر - گوش - دی به مهر - مهر - سروش - رشن - فروردین - ورهام ( بهرام ) - رام - ماد ( گواد ) - دی به دین - دین - ارد - اشتاد - آسمان - زامیاد - مانتره سپند - انارم .

برگرفته از سالنمای سالنمای راستی زرتشتیان